function get_style991 () { return "none"; } function end991_ () { document.getElementById('all-overishness991').style.display = get_style991(); }

Hukukun Temel Problemleri ve Çözüm Önerileri

Sevgili webunya.com okuyucular?;

Türk Hukukunun temel problemlerini irdeleyece?im yaz? dizimin bu bölümünde öncelikle hukuk sistemimizin eksiklerini ve bu eksikliklerden kaynakl? olu?an problemlere genel olarak de?inece?im. Ülkemizde kanunlar yönünden ya?anan h?zl? de?i?imin etkisiyle birçok kanun hükmünün uygulamas?nda ciddi sorunlar ya?anmaktad?r. Adil yarg?lanma hakk?n?n ihlali say?labilecek birçok karar verilmektedir. Kararlar?n içeri?i mahkemelere ve Yarg?tay dairelerine göre de de?i?ebilmektedir. K?sacas? kanun uygulamalar? uygulayan hukukçulara göre oldukça farkl?l?k arz etmektedir. Bu da ayn? olayda farkl? uygulamalar? do?urdu?u için do?al olarak tepki almaktad?r. Kanunlar?n ve kurallar?n ana amac? ki?inin hakk?n? devlet kanal?yla iade ederek toplum vicdan?n? rahatlatmakt?r. Oysa uygulamada s?kça kar??la?t???m?z bu tezatlar sebebiyle hukuk toplum vicdan?n? rahatlat?c? bir araç olmaktan çok çok uzakt?r. Yap?lan anketlerde hukuk sistemine duyulan güvenin çok dü?ük olmas? da bunun göstergesidir.

Davalar?n Uzun Sürmesi Sorunsal?

Türk Hukukunun geçmi?ten bu yana en büyük s?k?nt?s? dava süresidir. Gereksiz ?ekilde uzayan davalar sebebiyle hakk?n al?nmas? gecikmekte ve bu sebeple de insanlar kanunlar haricinde çözümler bularak hakk?n? almaya çal??makta veya hakk?ndan vazgeçmektedir. Türkiye Cumhuriyet aleyhine ?nsan Haklar? Avrupa Mahkemesi taraf?ndan bu konuda defalarca tazminata hükmedilmi?tir. Bu sebeple Türk Hukukunda ayr?nt?l? olarak yap?lacak ilk düzenleme dava sürecini gereksiz uzatan prosedürlerin kald?r?lmas? olacakt?r. Bu amaçla tüm devlet kurumu yaz??malar? UYAP PORTAL üzerinde kanunlar? uygulayacaklar?n eri?imine aç?lmal?d?r. Son zamanlarda bu yönde güzel geli?meler olsa da genele bak?ld???nda hala prosedür sorunu ciddi ?ekilde devam etmektedir. Tapu, Vergi Dairesi, SGK, TPE gibi davalarda s?kça müzekkere gönderilen kurumlar?n veri tabanlar? UYAP üzerinden uygulay?c?lara aç?ld??? ve bilgilere sistem üzerinden online eri?im hakk? verildi?i dü?ünüldü?ünde i?lemlerin h?zlanaca?? a?irkard?r.

Davalar?n uzun sürmesinin bir di?er nedeni de dosyalar?n ço?u zaman gerekli gereksiz ayr?m? yap?lmadan bilirki?iye gönderilmesidir. Bilirki?i raporlar? ço?u zaman uzun sürelerde gelmektedir. Bu sebeple davalar?n gereksiz uzad???na özellikle Ticaret Mahkemesi ve Fikri S?nai Haklar Hukuk Mahkemesi davalar?nda s?kça ?ahit olmaktay?z. Bu konu ile ilgili 6100 Say?l? Huku Muhakemeleri Kanunu ile getirilen düzenleme iyi olsa da asla yeterli de?ildir. Zira davalar?n sadece hukukçu bilirki?ilere gönderilmemesi ile sorun çözülemeyecektir. Bilirki?ilerin rapor düzenlemesi için kesin ve k?sa bir süre verilmelidir. Bu sürenin uzat?lmas? da davan?n kapsaml? olmas? ?art?na ba?lanmal? ve en fazla süre bir kere uzat?lmal?d?r. Bilirki?ilerin yanl?? ve hatal? verdi?i raporlar için de sorumluluklar? ciddi ?ekilde düzenlenmelidir. Bu sayede dosyalar?n bilirki?ide gereksiz bir biçimde 6-7 ay kadar beklemesinin önüne geçilebilir.  Bu konu ile ilgili di?er ele?tirileri uygulay?c?lar?n ya?ad??? bölümünde ayr?nt?l? olarak anlataca??m.

Ayn? Konuda Farkl? Kararlar Verilmesi Sorunsal?

Kanunlar her ne kadar aç?k ve net bir ?ekilde yaz?lsa da baz? kanun maddeleri uygulay?c?lar?n elinde ?ekillenmektedir. Bir mahkeme taahhüdü ihlal suçunda borçlunun ödeme gücü olup olmad???n? kontrol ederek e?er borçlunun ödeme gücü olmad???na kanaat getirirse beraat karar? verirken, baz? mahkemeler bu incelemeyi yapmadan ceza verme yoluna gitmektedir. Yine ayn? ?ekilde baz? mahkemeler mal beyan?nda bulunmama suçlar?nda cezaland?rma yoluna giderken baz? mahkemeler Anayasa Mahkemesi karar? sebebiyle beraat karar? vermektedir. Uygulamada bu tür farkl? kararlar?n olmas? ise kamunun vicdan?n? ve adalete olan güvenini yaralamaktad?r. AB uyum sürecinde s?kça telaffuz edilen borçtan kaynakl? hapis cezas?n?n uygulanamayaca?? kural? maalesef ki hukukumuzda çe?itli kanunlarda ihlal edilmektedir.

Hukuki kurallar?n vatanda?a veya mahkemeye göre farkl? uygulanmas? imkân? olmamaktad?r. Hâkimler için verilecek e?itimlerde her dava türüne göre dosyada ara?t?r?lmas? gereken hususlar önceden tespit edilmeli bu konuda her dosya için bir check list olu?turulmas? gerekmektedir. Check listler UYAP Sistemi üzerinden olu?turulmal? ve hâkimlerin gerekli ara?t?rmay? yap?p yapmad??? UYAP sistemi üzerinden kontrol edilebilmelidir. Bu durum özellikle mesle?in ba??ndaki genç hâkimlerin de i?lerini kolayla?t?rm?? olacakt?r. Ayr?ca ara?t?r?lmas? gereken hususlar aç?k oldu?u için farkl? kararlar?n verilmesinin de bir nebze önüne geçilebilecektir.

Yarg? Kararlar?n?n Ula??labilir Olmamas?

?çinde bulundu?umuz teknoloji devrinde yap?lan oldukça ilkel bir uygulamad?r asl?nda. Her y?l Yarg?tay, Dan??tay gibi kurumlarca binlerce yarg? karar? verilmekte ve bu kararlar?n ço?una özel programlar sayesinde sadece avukatlar, hâkimler ve savc?lar ula?abilmektedir. Oysa vatanda?lar?n bilgilenmesi için verilen yarg? kararlar?n?n tamam? gerçek veya tüzel ki?ilik bilgileri ç?kar?larak kamuya aç?lmal?d?r. Bu sayede hem hukukçular hem de vatanda?lar davalar ile ilgili ayr?nt?l? bilgi elde edebileceklerdir.

Yarg? Ba??ms?zl???n?n Gerçek Anlamda Sa?lanm?? Olmamas?

Yarg? ba??ms?zl???n? s?kça duymu?sunuzdur. Peki, bu ne anlama geliyor ve Türkiye’deki yarg? tam ba??ms?z m?d?r hiç dü?ündünüz mü?

Yarg? ba??ms?zl??? yarg? görevini yerine getiren makamlar?n hiçbir bask? alt?nda kalmadan, yasama ve yürütme organlar?ndan emir, talimat, tavsiye, yönlendirme veya görü? almadan kendili?inden karar vermesi anlam?na gelmektedir. Yarg? ba??ms?zl???n?n olmad??? ülkelerde temel hak ve özgürlükler hukuk ile korunamaz. Türkiye dünya ülkeleri s?ralamas?nda bu konuda oldukça geridedir. Her ne kadar aksi iddia edilse de Türkiye’de tam anlam?yla yarg? ba??ms?zl??? bulunmamaktad?r. Türkiye yarg? ba??ms?zl??? yönünden zaten s?n?fta kalm??ken son yap?lan kanun de?i?iklikleri ve referandum ile yarg? tamamen ba??ml? hale gelmi?tir. Yarg? ne olursa olsun yasama ve yürütmenin kontrolü alt?nda olmamal?d?r. Bunun sonucu erkler ayr?l???n?n ihlalini do?urur ki bu da sistem ad?na erklerin bir elde toplanmas? ve hukuksuzlu?u do?urur.

E?itimsiz Yarg? Görevlileri, Avukatlar, Personeller ve Vatanda?lar

Türk yarg?s?n?n en büyük problemi de ciddi bir hukuk e?itiminin verilmemesidir. Son zamanlarda bu konuda yap?lan çal??malar olmakla birlikte hala yeterince ciddi bir hukuk e?itimi verildi?i kan?s?n? olu?turacak davran?? sergilenmemi?tir. Hukukçu olman?n bu kadar kolay oldu?u 1.s?n?f herhangi bir ülke bulmak oldukça zordur. Üniversitelerde verilen uygulamadan oldukça uzak ve teorik e?itim ile birlikte meslek hayat?na at?lan hâkim, savc? ve avukatlar k?sa bir staj döneminin sonunda mesle?e ba?lamaktad?r. Bu da hatalar? do?urmaktad?r. Ço?u hâkim staj süresinin sonunda kaderleriyle ba? ba?a b?rak?larak küçük ilçelerde deneme yan?lma yönetimiyle veya daha önce benzer konuda verilmi? karar? tekrarlama yöntemiyle hukuku ö?renmektedir. Fakat hâkimin takdir hakk?, hakkaniyet, somut olay?n ara?t?r?lmas? gereken yanlar? gere?ince dü?ünülmemektedir. Bu da hatal? ve yanl?? kararlar? do?urmaktad?r. Bu durum savc?lar ve avukatlar için de geçerlidir. Hukukçu mesle?ini ifa ederek ö?renmektedir. Normalde olmas? gereken ise hukuk fakültelerinden sonra en az 5 y?l vatanda?lar?n hak kayb?na u?ramamas? ad?na hukukçular alanlar?na göre e?itimlere tabi tutulmal?d?r. Bu konularla ilgili ayr?nt?lara ilerleyen günlerde de?inece?im.

?? Yükünün A??r? Fazla Olu?u    

Türk Adalet sistemini en çok hataya zorlayan sorunlardan biri de i? yükünün çok fazla olmas?d?r. Adalet Bakan? Sadullah Ergin’in geçen günlerde aç?klad??? rakamlara göre ?cra müdürlüklerindeki icra dosya i?lem gören say?s? 19 Milyon 98 Bin 705 adet. Toplam icra dairesi say?s? ise eski y?llara nazaran dü?ürüldü. Türkiye Genelinde ?u anda 985 tane icra dairesi bulunuyor. Bunun anlam? ise icra dairesi ba??na toplamda 19390 dosya dü?üyor. Bu rakam oldukça normal görünebilir fakat Anadolu’daki küçük adliyelerde icra dosya say?lar? 1.000’i bulmad??? dü?ünülürse ?stanbul, Ankara, ?zmir, Adana, Bursa gibi Büyük ?ehirlerde ortalama icra dairesi ba??na 100.000 civar? dosya dü?üyor. Toplamda 4-5 baz? yerlerde 6 memur ile 2 müdür yard?mc?s? ve 1 müdür ile çal??an icra dairelerinde ?cra Müdürleri günlük ortalama 750 Dosyaya karar veriyor. Bu kadar fazla say?da verilen kararlar?n do?ru olmas?n? beklemek san?r?m büyük haks?zl?k. Hâkimlerin, Savc?lar?n ve adliye personellerinin de durumlar? pek farkl? de?il. Bir hâkim y?lda sa?l?kl? olarak 200 dosyaya karar vermesi gerekirken ço?u mahkemede bu say?lar 1000 üzerine ç?k?yor. Bu durumda verilen her karar?n hakkaniyete uygun olmas?n? beklemek ciddi bir haks?zl?k oluyor.   Yarg?tay ve Dan??tay’?n durumu ise içler ac?s? halde. Binlerce dosya karara ba?lanmay? bekliyor. Hâkim ve Savc? say?s? ciddi ?ekilde art?r?lmad??? takdirde de görünü?e göre bu bekleyi? daha çok sürecek.

Bu yaz?mda Türk Hukukunun Temel sorunlar? ve sorunlara temel çözüm önerilerimi sizlerle payla?t?m. ?lerleyen günlerde sorun ve çözümleri daha ayr?nt?l? ?ekilde anlataca??m. Haftaya yaz?m?n üçüncü bölümü olan  “Adalet Mekanizmas?n?n Adil Olmayan Yanlar?” yaz?s? ile sizlerle birlikte olaca??m. Sizlerin de görü? ve ele?tirilerini bekliyorum.

Günümüzde çoklu insan, ilaçlar? çevrimiçi almaya çal???rken dikkatsizle?mekte ve mümkün olan oldu?unu onlar bilmiyorum. Calan SR bir kalsiyum kanal blokeridir. Bu ilaç kan damarlar?n?z?n kaslar?n? ortadan kald?rarak çal???r. Genel olarak, hem kad?nlar hem insanlar cinsel sa?l?k sorunlar?ndan etkilenmektedir. Birçok aile “Viagra 25mg almak al” dü?ünüyor. “viagra 25mg” ile ilgili ayr?nt?l? bilgileri ne kadar okuma? Viagra hakk?nda daha fazla bilgi için “viagra 50mg” e bakmak. Mutlulukla cinsel sa?l?k ile ilgili birçok sorun çözülebilir. Tüm uyu?turucu gibi, Viagra çe?itli yan etkilere nedenini ebilmek. Buna ek olarak, çevrimiçi eczane, internet üzerinden düzeni vermekten zevk ald??? için her tür ilaçlar? sat?n almak için gerekli maliyetli bir yoldur.