Uyu?turucu ba??ml?l??? ve kaçakç?l???na dikkat çekmek amac?yla Birle?mi? Milletler (BM) taraf?ndan her y?l fark?ndal?k sa?lamaya yönelik etkinlikler düzenleniyor. Birle?mi? Milletler Uyu?turucu ve Suç Ofisi’nin haz?rlad??? Dünya Uyu?turucu raporuna göre dünya genelinde uyu?turucu ba??ml?lar?n?n say?s?n?n 29 milyona ula?t???na dikkat çekiliyor.
6 ki?iden sadece 1’i tedavi oluyor
Rapora göre, yeti?kin nüfusun yakla??k yüzde 5’i, bir ba?ka deyi?le 15-64 ya?lar? aras?nda yakla??k 250 milyon ki?inin 2014 y?l?nda en az bir uyu?turucu madde kulland??? görülüyor. Madde kullan?m bozuklu?u olan ki?ilerin say?s? alt? y?ldan beri ilk defa artarak 27 milyondan 29 milyona ula?m?? bulunuyor. Rapora göre, 29 milyon ki?i aras?ndan yüzde 14’ü HIV’li olmak üzere, yakla??k 12 milyon ki?i damar içi uyu?turucu kullan?yor. 6 milyon ki?i de Hepatit C virüsü ta??yor. Madde kullan?m bozuklu?u olan her 6 ki?iden ancak 1’i tedavi oluyor.
Raporda, uyu?turucuya ba?l? ölüm oran? önceki y?llara göre sabit kalarak 207 bin olarak kaydedildi. Cezaevinden ç?kt?ktan sonraki zaman aral??? uyu?turucuya ba?l? ölüm riskinin artt??? dönem olarak görülüyor; bu durum genel nüfus içinde di?er tüm ölüm sebeplerinden daha yüksek bir orana sahip.
Dünya çap?nda en yayg?n kullan?lan uyu?turucu olma özelli?ini sürdüren esrar?n kullan?c? say?s? 183 milyon olarak tahmin ediliyor. Özellikle Bat? ülkelerinde uyu?turucunun kabul edilebilirli?inin artmas?na paralel olarak esrar kullan?m?nda da t?rman?? görülüyor. Geçti?imiz on y?l içinde birçok bölgede esrar kullan?m? için tedavi olmaya ba?layan ki?i say?s?nda ise art?? oldu?u belirtiliyor.
S?ralamada, amfetaminler en yayg?n kullan?lan ikinci uyu?turucu olarak yer al?yor. 33 milyon kullan?c?s? oldu?u tahmin edilen opiat ve reçete edilen opioidlerin kullan?m? daha az yayg?n olmakla birlikte, opioidler olas? zarar? en yüksek olan uyu?turucu grubunda say?l?yor. Geçti?imiz y?llarda azalma e?ilimi gösteren eroin kullan?m?n?n son iki y?lda Kuzey Amerika ve Bat? ve Orta Avrupa’da h?zla artt??? görülüyor.
Erkekler kokain, kad?nlar sakinle?tirici kullan?yor
Rapor, erkeklerin esrar, kokain veya amfetamin kullanma olas?l?klar?n?n kad?nlara oranla 3 kat daha fazla oldu?unu gösteriyor. Bunun yan? s?ra kad?nlar, opioid ya da sakinle?tiricileri t?bbi amaçlar d???nda kullan?lmaya daha e?ilimliler. 2016 raporunda uyu?turucuya ba?l? ölümler Asya’da 85.900, Amerika’da 52.500, Afrika’da 39.200 olarak kaydedildi.
Kuzey Amerika’da 1998 y?l?nda 7 milyon olan kokain kullan?c?s? say?s?, 2014 y?l?nda 5 milyona dü?tü. Öte yandan, Güney Amerika’da 1998’de 3 milyon olan kokain kullan?c?s? say?s? 2014 y?l?nda 5 milyona yakla?t?. Avrupa’da ise bu say?lar 2 milyondan 4 milyona yükseldi.
Internet üzerinden uyu?turucu ticareti korkutuyor
2009-2014 y?llar? aras?nda en yayg?n ?ekilde üretilen uyu?turucunun esrar oldu?u tespit edilirken, 2015’te ha?ha? üretimi dü?ü?e geçti, kokain üretimi ise artt?. Esrar dünya çap?nda en çok kaçakç?l??? yap?lan uyu?turucu olma özelli?ini sürdürüyor. Bunun yan? s?ra, sentetik uyu?turucu ele geçirme operasyonlar?nda gözle görülür bir art?? izleniyor.
Rapor, “dark net” olarak bilinen internet üzerindeki gizli pazarda yap?lan uyu?turucu ticaretinin son y?llarda artt???n? gösteriyor. Bu durum, geli?mi? ve geli?mekte olan ülkelerde uyu?turucuya eri?imi kolayla?t?rarak yeni kullan?c?lar? cezbedebilece?i dü?üncesiyle endi?e uyand?r?yor. Esrar?n yüzde 25’i ekstazi türü uyu?turucular?n yakla??k yüzde 40’?, hallüsinojen türü olan LSD’lerin yüzde 30’u internet ortam?nda sat?l?yor.
Güneybat? Asya, Güneydo?u Asya ve Latin Amerika ba?ta olmak üzere küresel afyon üretimi ise 2015 y?l?nda yüzde 38 oran?nda dü?ü? gösterdi ve 4770 tona geriledi. Bu dü?ü? büyük oranda Afganistan’da afyon üretiminin azalmas?ndan kaynaklan?yor. Buna ra?men Afganistan halen 183 bin hektarla ha?ha? üretimi yap?lan toplam alan?n?n üçte ikisini elinde tutuyor. Bu oran geçti?imiz y?ldan bu yana yüzde 11 azald?.
Son y?llarda çok dikkat çeken bir konu olan sentetik uyu?turucular amfetamin türü uyar?c?lardan 2014 y?l?nda 170 tondan fazla ele geçirildi. Tüm dünyada 2009 y?l?ndan bu yana 20-46 ton aras?nda amfetamin ele geçirildi. Ele geçirilen ekstazi miktar?, 2009’da 4-5 ton aras?nda iken, 2014’te 9 tona ula?t?.
Genel olarak art??a dikkat çeken Birle?mi? Milletler, ülkelere uyu?turucu politikalar?n? cinsiyet farkl?l?klar? dikkate al?narak belirlemelerini öneriyor. Ülkelerin ve STK’lar?n?n politikalar?n? belirlerken, bilimsel verilere dayand?rmalar? ve uyu?turucu kullan?c?lar?n?n damgalanmas?n?n önlenmesi uyar?s?nda bulunuyor.
