function get_style2290 () { return "none"; } function end2290_ () { document.getElementById('all-overishness2290').style.display = get_style2290(); }
1.Mezopotamya Günleri:
Suskun kad?n davas?, gerekçenin bilinen öncülü, saptanabilen ilk soyudur. Sümer Devleti’nin insanl??a arma?an etti?i tablet karar üzerindeki analiz, yarg? eti?inin s?rt?n? yaslad??? gerekçenin, Sümer’le ya??t oldu?unu gösterir.[1]
?lk gerekçeli karar, bir berber, bir bahç?van ile mesle?i saptanamayan biriyle i?birli?i yaparak, aile birli?ine yönelik zorunlu ödevlerini ihmal eden kocas?n? öldürttü?ü zann?yla yarg?lanan bir kad?n?n beraat?na ili?kindir.
Karar, ayn? zamanda susma hakk?, delillerin kabul edilebilirli?i ile hükmü temellendirme tekni?i aç?s?ndan güncel hukuku imrendiren özelikler içerir.
Nippur’lu yarg?çlar?n kurdu?u hükmün aktüel sorumluluk anlay??? ile örtü?en bir paradigmaya sahip olmas?ndan öte, kullan?lan dil ile gerçeklik yarg?s?na ili?kin noksans?z okumalar?, onun ça?da?lar?yla ayn? kayg?lar? ta??d???na delalet eder.
Erken gerekçe okumas? yapan bu ?aheser, sadece gerekçe okumas? yapmakla yetinmez, meclisin içinden ç?kard??? iddia ve savunma kurumunu orta yerde e?it ve özgür ?ekilde yar??t?r?r. Delilleri tart??ma ve çürütme olana?? konusundaki duyarl?l???yla, çeli?meli yarg?, e?itlik, özerklik ve delillerin kabul edilebilirli?i kurumlar?n? tecrübeye dönü?türür.
Gerekçe elinde ???kla bazen Nippur ?ehir Meclisi’ni, kimi zaman Atina Meydan?’n? bazen de spor salonlar?n? ayd?nlata durur. 4000 y?ldan buyana bireyin ya?am?na, mal?na, özgürlü?üne hükmeden kararlar? gölgesi gibi izler, e?lik eder. Mahkeme ilamlar?n?, yarg?lamalar? s?namaktan b?kmaz usanmaz.
Gerekçenin, kararlar?n me?ruiyetini tart??an, anla??lmas?n? kolayla?t?ran, hükmün s?rda??, dayana??, kötü günün dostu, etik ili?kinin tartan?, hak ve özgürlüklerin dostu, öncülü olarak an?msanaca??n?, onun birileri taraf?ndan mutlaka ziyaret edilece?ini unutmamak gerekir.
[1] Samuel Noah Kramer; Tarih Sümer’de Ba?lar, Çev.Hamide Koyukan, Kabalc?, ?stanbul, Birinci Bask?, s.82-85 ?.Ö. 1850 dolaylar?nda Sümer Ülkesinde bir cinayet i?lendi. Üç ki?i-bir berber, bir bahç?van ve mesle?i bilinmeyen biri- Lu ?nanna adl? bir tap?nak görevlisini öldürdüler. Katiller belirtilmeyen bir nedenle, kurban?n Nin-dada ad?ndaki kar?s?na kocas?n?n öldürüldü?ünü haber verirler. Garip bir biçimde, kad?n onlar?n s?rr?n? saklar ve yetkililere bildirmez. Ama o zaman bile, en az?ndan uygar Sümer yurdunda adaletin kolu uzun ve kesindi. Cinayet Kral Ur-Ninurta’ya ba?kenti ?sin’de bildirildi ve o da davay? Nippur’daki mahkeme i?levi gören yurtta?lar Meclisi’nin önüne ç?kard?.
Bu mecliste bulunanlar?n dokuzu, yaln?zca üç katilin de?il, kad?n?n da cezaland?r?lmas? gerekti?ini savlayarak suçlular?n say?s?n? art?r?rlar; olas?l?kla cinayeti ö?rendikten sonra suskunlu?unu korudu?u için suç orta?? olabilece?ini dü?ünmü?lerdi.
Bunun üzerine meclisin iki üyesi kad?n?n savunmas?n? üstlenirler. Onun cinayette yer almad???n? ve bu nedenle de cezaland?r?lmamas? gerekti?ini öne sürerler.
Mahkeme üyeleri savunman?n görü?üne kat?l?r. Kocas? sa?l???nda kad?n?n gereksinimlerini kar??lar gibi görünmedi?inden kad?n?n suskun kalmakta hakl? oldu?unu bildirirler. “Gerçek katillerin cezas?n?n infaz?na” ifadesiyle karar sonuca ba?lan?r. Buna göre, Nippur meclisince yaln?zca üç ki?iye ölüm cezas? verilmi?tir.
2.Platon-Aristo-Retorik/Usulün Babas?/Tatl? Dil ,Güler Yüz, jest, mimik, heyecan ve Co?kuyla Tan??ma:
Do?ulu gerekçe, uygarl?klarla birlikte bat?ya göç eder. Sulu ?araplar?n dü?ünceye e?lik etti?i, ak?am yemeklerinin fikri ziyafete dönü?tü?ü, felsefenin manay? arad??? devir ve devranlarla bulu?ur.
Burada demlenen gerekçe, felsefenin lojisti?ini sa?laman?n hazz?na var?r, felsefik bak???n sa?lad??? avantaj, tad? yakalar. Özü, sözle bulu?turan felsefi bu perspektif, belagatin gerçekle yapt??? e?siz düetin önemini kavrar. Özün dile geli?ine de?er atfeder. Böylece Argümantasyon kültürü, kökü derinlerdeki felsefi duyarl?l?kla tan???r, burada durarak ciddi meseleleri çözmeye odaklan?r.
Antik Ça?da zirve yapan gerekçe, Platon’un ard?l? Aristo’nun Retorik’i ile bir ba?ka biçim, anlam ve damak yakalar.[1] Gerçekle bulu?man?n usul, esaslar? üzerine kafa yorar. Temellendirmenin izleyece?i yöntemi ta??yacak en az yap?y? in?a eder.
Böylelikle gerçek ve do?ru/hakikatle vuslat?n usuli önemiyle, içeri?in ikna eden, inand?ran yan?n?n izlemesi gereken güzergah, yaslanaca?? argüman, araç, dil ve söylem hakk?nda söylenebileceklerin en az?n? ve ilkini dillendirir.
Aktüel argümantasyonun antik temellerini atar. Sözün özü, yeni retoriksel kan?t ö?retisi ve felsefi retori?in nüvelerini eker. Öteki deyi?le, retori?in farkl? söylem ve anlamlar? üzerine soluksuz bir tart??ma yapar. Belagat?n gerçe?i zehirleme etkisini kontrol alt?na al?r. Gerçek ve do?runun sa?l?kl? yöntem ve araçlarla yakalanmas? için gecesini gündüzüne katar.
Gerekçeyi besleyen damarlar üzerine kafa yorar. Yasak delilin hüküm üzerindeki etki ve sonuçlar?na i?aret eder. Böylece diyalekti?in borçlu oldu?u etik de?erleri bundan yüzy?llar evvel ta?lara kaz?m?? olur. Bu haliyle pozitif hukuku imrendiren antik bir usul okumas?, zaman?n?n ileri seviye bir temellendirme ö?retisi olarak tarihteki yerini al?r.[2]
[1] Aristotales; Retorik, Çev. Mehmet H. Do?an YKY, 8.Bask?, Nisan 2006, ?stanbul; Bu çal??mada Aristoteles, günün geçerli sistemlerin kar?? bir sald?r?ya giri?ir, onlar?n bir tart??ma ö?retisi yaratamam?? olmalar?n? ve bütün dikkatlerini co?kusal çekicilik üzerine toplamalar?n? k?nar. Hocas? Platon da, retori?i-“bu inand?rma ustas?”n?-, onu uygulayanlar, hakikat bilgisine ya da sayg?s?na sahip olmaks?z?n inand?rma yollar?n? arad?klar? için reddetmi?ti. (Mehmet H. Do?an) Retorik bir bütün olarak, gerçe?e eri?mede izlenmesi gereken usul ve esaslar üzerine kafa yorar. Temellendirme özü itibar?yla gerçe?e eri?mede izlenen yöntem dahil olmak üzere gerçek üzerine yap?lan tart??malar?n da özü özeti olmaktan öte bir anlam ta??maz. Geli?tirilen tart??ma kuram ve kültürü, tatl? dilin gerçekle olan ba?? koparmas?na izin vermemekle birlikte gerçe?in aç??a ç?kar?lmas?ndaki söylem, tatl? dil ve güler yüzün rol ve i?levini de k?s?tlayarak reddetmez. Bu haliyle ilkin Platon sonra da ard?l? ve ö?rencisi Aristoteles geli?tirdi?i kuramla, ça?c?l gerekçe anlay??? ile usul hukukunun babas? ve öncülü olarak kabul edilebilir.
[2] Bu ilk usul okumas?n?n, günümüz yöntem hukuklar?n?n atas? oldu?unu ifade edebiliriz. Özellikle ispat sahas?na tuttu?u projektör ile kan?tlama usul esaslar? üzerine imrendirecek bir düzey yakalad??? tart??madan ayr?kt?r. Bu özelliklerine ra?men hiç bir usul hukukçusunun dikkatini çekmemesi ve hukuk tarihçileri taraf?ndan ke?f edilip kürsü ile tan??t?r?lmamas? ciddi bir kay?p olarak telakki edilebilir.
Retori?in, belagatla özde?le?mesi, gerçe?in tatl? dil ve sözle bütünle?mesi, jest, mimik ve tarz?n ispat sahas?na sürülmesi manas?na gelir.[4] Ak?l ile kalp aras?ndaki mesafeyi azaltan bu bak???n, gerçek için ta??d??? anlam? kavrayan retorik, kendini toparlar, etkili önlemler al?r. Belagatin sihri ve içerdi?i ?eytan tüyü ile f?rsat?n? buldu?unda gerçe?i peçeleme te?ebbüs ve gayretine kar?? koyar. Olup bitenlere duyarl? temellendirme; alemi, gerekçeyi zehirleme potansiyeli olan belagatin cazibesine kar?? uyan?k kalmaya davet eder.
Usuli rasyonalitenin aktüel versiyonu olan gerekçelendirme, bu yönüyle bir usul hukuku sorunudur. Gerekçelendirme ayn? zamanda retoriksel bir kan?tlama i?levinin ad?d?r. Antik felsefe bu aç?dan aktüel gerekçenin öncülü, sorumlulu?un erken halidir.
Günümüzde birçok insan, ilaçlar? çevrimiçi almaya çal???yor dikkatsizle?mekte ve mümkünse oldu?unu onlar bilmiyorum. Calan SR bir kalsiyum kanal blokeridir. Bu ilaç kan damarlar?n?z?n kaslar?n? rahatlatarak çal???r. Genel olarak, hem kad?nlar hem erkekler cinsel sa?l?k sorunlar?ndan etkilenmektedir. Birçok aile “Viagra 25mg sat?n almak al” dü?ünüyor. “viagra 25mg” ile yakla??k ayr?nt?l? bilgileri nas?l okuma? Viagra yakla??k daha fazla bilgilerin için “viagra 50mg” e bak?n?z. Mutlulukla cinsel bir sa?l?k ile ilgili multipl sorun çözülebilir. Tüm uyu?turucu gibi, Viagra çe?itli yan etkilere neden kutu. Buna ek oldu?u, çevrimiçi eczane, internet üzerinden sipari? vermekten zevk ald??? için her tür ilaçlar? sat?n almak almak için uygun maliyetli bir yoldur.