Webunya başka bir dünya
SÖYLE??DEN ?K? GÜN ÖNCE
Gözlerim fal ta?? gibi aç?lm??t?. Gecenin zift karanl???nda ay?n par?ldayan ????? gözlerime vuruyordu. Güne? yoktu art?k, yeryüzündeki s?cac?k ?????n? çekmi?ti. On dakika boyunca belki de daha uzun bir süre ay?n ?????n? seyre dald?m. Zihnim bana sesleniyordu. Bir ?eyleri hat?rlat?yordu sanki. Hat?rlamad???m? fark ettim. Gözlerim uykuya dalm??t? hiç fark?na varmadan.
Uykuyla cebelle?iyordum. Gözlerim yar? ac?k yar? kapal? bir halde pencereye bakakalm??t?m. Sabah olmu?tu. Evde oldu?um için sabah s?cac?k kahve iyi geliyordu. Kahveyi yudumlarken bilgisayar ba??nda buldum kendimi. Bilgisayar? açt???mda dosyalar?n birinde ?air Cihan Akçay ismini gördüm. Hat?rlad?mmm! Diye bir nara att?m. Do?ru ya söyle?i yapacakt?k.
SÖYLE??N?N ERTES?
Sorular haz?rd?. S?ra Cihan Akçay’?n sorular? yan?tlamas?na geldi. Sorular cevapland?. Ortaya tad?ndan yenilmeyecek bir söyle?i ç?kt?.
Laf? fazla ebelemeden sizi Cihan Akçay’la ba? ba?a b?rak?yorum.
1.)Say?n Akçay, bize özgeçmi?inizden söz eder misiniz?
‘?airin hayat? yoktur; özgeçmi?i vard?r’ cümlesiyle röportaja ba?larsak ak???m?z ?iirin rengine daha çok yaslanacak. 80’nin Nevruz’unda do?mu?um Diyarbak?r’?n Ergani ilçesinde. Annemin o günden hat?rlad??? tek ?ey, yan?k lastik kokusu… O gün ba?lam?? benim de maceram… Her çocuk gibi dü?e kalka ö?renmi?im hayat?… ?lk ve ortaokulu Ergani’de tamamlam??, liseyi Siirt’in Baykan ilçesindeki pansiyonlu lisede bitirmi?im sonra Yüzüncü Y?l Türk Dili ve Edebiyat? bölümünü bitirmi?im… San?r?m 33 y?l?n özeti bu.
2.)Bildi?im kadar?yla edebiyat ö?retmenli?ini icra ediyorsunuz. ?iir yazmaya nas?l ba?lad?n?z?
Evet, ?u an özel bir lisede edebiyat ö?retmenli?ini icra ediyorum. ?iirin belli bir ba?lama yeri var m?, yok mu i?in do?rusu ben de tam olarak kestiremiyorum ama deseniz ki ?iire nerede bula?t?n?z; o yat?l? lisede bula?t?m. Bir penceresi hükümet kona??n?n avlusuna bakard? odam?n. Köylüler gider gelirdi yar?m yamalak Türkçeyle kendilerini ifade etmeye çal???rlard? devlet erkân?na… Gittikçe içimde derinle?en bir yaln?zl?kla, kâ??da yüzümü sürdüm o zamanlar…
3.)Say?n Akçay, neden ?iir?
Neden ?iir, ?iirle ilgilenen bir insan?n korktu?u sorulardan bir tanesi bu. Neden ?iir’in bir izah? yok asl?nda. ‘Siz gerçek, somut dünyadan gereksinimlerinizi kar??layam?yorsan?z, ?iir gibi soyut ve zahmetli bir u?ra??ya bula??rs?n?z.’ der ?smet Özel… Evet, ben kirlenen ve kanalizasyona dönen dünyada gereksinimlerimi kar??layam?yorum. Yazmak mutsuzluktur der ?lhan Berk, do?rudur; zira mutlu olan?n ?iirle ilgisi olmaz; çünkü ?iir var olan?n arkas?d?r, görünmeyendir, dokunulmayand?r. Bilinmezlik de kendisiyle birlikte do?al olarak bir mutsuzluk getirir. Hep eksiktir ?iir, siz zihninizde bu korkunç eksikli?i tamamlamaya çal???rken asl?nda kendinizi sürekli oyup eksiltti?inizin fark?nda de?ilsiniz; bir nevi tatl? bir ölüm hali…
4.)Divan edebiyat?n? çok seviyorum, sizce Divan edebiyat?ndan kopu? ne zaman gerçekle?ti?
Divan edebiyat?n?n 600-700 y?ll?k gelene?i boyunca kendini halk?n aras?nda var edemedi ve asl?nda bana sorarsan?z Divan edebiyat?n?n sonunu Frans?z ihtilali getirdi. Edebiyattan ve o günün atmosferinden az?c?k bilgi sahibi olan?n o edebiyatta gerçek manada çok güzel imgeler ve yo?un metaforlar?n oldu?unu fark eder ama gelin görün ki ayaklar? yerde olmayan bir edebiyatt?. Eksikti, a??rd? ve çok fazla soyuttu. Osmanl?daki milliyetçi dalgayla birlikte divan da bu dalgadan nasibini ald?, çünkü divan Türklerin kendilerine has bir edebiyat? de?ildi, taklitti. Bitimi de çok zor olmad?…
5.) Günümüze gelince yeni ?iirin belirleyicisi ikinci yeniciler oldu, Sizce ?iirde hece ölçüsü ya da benzeri ölçüler ve kurallar kullanmamak ?iire ne katk? sa?lad? ya da ?iirden neler götürdü?
Günümüz ?iirini ?kinci yeniler beliriyor demek biraz iddial? bir hüküm, evet etkilenmi?lik var ama sizin gözden kaç?rd???n?z bir 80 darbesi var ki as?l ?iirin ve yaz?n?n üzerinde bu ciddi bir etki yaratt?… Korkuyla ve bask?yla yo?rulmu? bir ku?a??n kayma??n? ?u anki kafe ve barlar yiyor… Kendi içine gömülmü? ‘jöleli’ bir gençlik yarat?ld?… Erdal Eren kimdir sorusuna cevap verecek gençlerin say?s? bir elin parma??n? geçemeyecek kadar azd?r; siz Murat Boz’u, Hadise’yi ve Demet Akal?n’? sordu?unuzda pat?r pat?r cevaplar al?rs?n?z… Medya bu ülkede hep haf?za kaz?c?l??? yapt? ve kesinlikle ba?ard?! ?iire dönersek ben, kendi ad?ma ?iirin üzerindeki tüm kurallar?n kalkmas? gerekti?ine inan?r?m. Ölçü, ritim ve t?n? aç?s?ndan elbet ?iire bir ?eyler katar ama ?iiri ayn? kafiye ve ölçüye s??d?rmak da ayn? zamanda ?iirin ruhunu bo?ar kanaatindeyim yani sadece ölçü veya sadece kafiye olsun diye ?iir yaz?lmamal? ya da tamamen bundan uzak olmamak için de yaz?lmamal?…
6.) Say?n Akçay, Türk ?iirinde çok seslilik olgusunu nas?l de?erlendiriyorsunuz?
Türk ?iirine has bir soru de?ildir bu… Bu soru müzik için de geçerli, giyim için de, ayd?nlar için de… ?iirin içeri?iyle ilgili çok seslilik oldu?unun kan?s?nda de?ilim. Politik yakla??mlar?n ?iire renk katt???n?n kan?s?nday?m… Necip Faz?l da ?iir yazar Naz?m Hikmet de… Ama ayr? pencerelerden bakarlar ?iirin gö?üne…
7.)Hangi ?airleri be?eniyorsunuz ve etkilendi?iniz ?airler var m??
Ben kaliteli ve nitelikli ?iirin tan?m?n? yapamam, tan?m yapmak o olgunun biraz da ruhunu öldürür. ?yi ?iiri koklayabilir, öpebilir ve hatta iyi ?iire dokunabilirim ama tan?m?n? yapamam. Y?lmaz Odaba?? ve Atilla ?lhan’?n bende her zaman yerleri farkl? olmu?tur. Ahmet Arif, Zeynep Köylü, Abdulkadir Budak, Ahmet Telli ve bir de Murathan Mungan… Bunlar benim kahramanlar?m. Naz?m Hikmet’in ad? neden yok diyenler olabilir ama ayn? cenahta yer al?yor olmam?za ra?men Naz?m Hikmet’in ?iirlerine hep mesafeli durdum.
8.) ?iir evreninizi genel hatlar?yla anlatabilir misiniz?
?iir nas?l yazabilirim sorusunun di?er bir versiyonudur bu soru. Ben içimin karanl???na durmadan yolculuk yapan bir seyyah?m… D??la ilgilenmem pek. Yani gün bat?m? ay?n ç?plak hali sahil veya suyun ak??? çok ilgi alan?m? te?kil etmez. Ki?i kendi iç dehlizine e?ildi?inde ve kendini silkeledi?inde içinden dü?en harflerin toplu ad?na ?iir diyorum… D?? herkes için ayn?d?r, iç orijinal imge yerleridir; zira parmak uçlar?m?z nas?l ki birbirinden farkl?ysa içimizin tonlar? da birbirinden farkl?. Bu yüzden kendi içine batan ?air ruha dokunand?r…
9.)Bize yay?mlar?n?zdan bahseder misiniz?
2001’de “ve…” adl? ?iir kitab?m Etki yay?nlar?ndan ç?kt?. Biraz aceleye gelmi? bir kitapt? bu yüzden çok fazla üzerinde durmak istemiyorum. 12 y?l aradan sonra Lis yay?nevinden “tendeki u?ultu” adl? kitab?m ç?kt? iyi de bir sükse yakalad?.2.bask? bitti 3.bask?ya Ekim’de geçece?iz. Bunun d???nda de?i?ik dergi ve yay?nlarda ?iirlerim payla??ld?. ?iir serüvenim boyunca bir kez ?iir yar??mas?na kat?ld?m onda da birincilik ödülüne lay?k görüldüm ondan sonra da bir daha yar??malara kat?lmad?m… Bunu bilerek isteyerek yap?yorum. ?iir yar??malar? politik yakla??mlara göre iskelet buluyor. Yani muhafazakâr bir yar??mada Cihan Akçay’? öne ç?karmalar? gerçek manada bir mucize…
10.)Gündem hakk?nda dü?ünceleriniz neler? Evrensel bir yorum istiyorum?
Bazen bana mesaj gönderip ‘hocam siz ?airsiniz, politikayla neden bu kadar ilgileniyorsunuz?’ sorusunu sorarlar. Bu soruya çok gülümserim, zira bu soruyu genelde sa? dü?ünce e?ilimine sahip olanlar gönderiyor. Yani asl?nda bir sa?c? olsam bu soru onlar taraf?ndan sorulmayacak… ?iir hayat?n estetize edilmi? haliyse nas?l olur da politikadan ar?nd?r?labilir… ?airler ana kuzusu de?ildir, s?ras? gelince k?l?c? ilk çeken, ilk mermiyi atan yürekli ki?ilerdir ayn? zamanda. Bak?n slogan atmak ile politik argümanlar kullanmak farkl? ?eylerdir, Ziya Gökalp bir sloganc?d?r ama Ahmet Arif o argümanlar? ?iirde gayet iyi eriten bir ?airdir… Ortado?u’da peygamberlerden bu yana hep bir kar???kl?k hep bir hengâme vard? hala var… Tüm Müslümanlar?n kendilerini bir kez daha gözden geçirmelerini diliyorum… Dünyan?n kanayan co?rafyas? Müslüman co?rafya… Önümüzde bir bar?? süreci var umuyor ve diliyorum ki art?k genareller o siyah güne? gözlüklerini takarak ölen delikanl?lar?n arkas?nda nutuk atmazlar… Diliyorum ki evrensel hukuk çerçevesinde Türkler de Kürtler de bu co?rafyada yan yana ya?amay? ö?renirler. Karde?lik naralar? atm?yorum, çünkü o sözcü?ün bu kadar kirletildi?i ba?ka bir ülke de tan?m?yorum. Diyece?im ?udur ki; biz birbirimizi sevmek için karde? olmak zorunda de?iliz… Benim etnik ve kültürel kimli?im anayasal güvence alt?na al?nd?ktan sonra Türk karde?imin beni sevip sevmemesi veya benim onu sevip sevmemem emin olun bir sorun te?kil etmez en az?ndan günümüz sorunlar? kadar te?kil etmez.
11.)Son soruya geldik. ?iirlerle u?ra?an gençlere tavsiyeleriniz neler?
Sosyal medya kendisiyle birlikte müthi? bir kirlilik de getirdi. At izi it izine kar???r oldu. Yazd???m bir ?iir iki ay sonra Edip Cansever ad?na bir yerlerde payla??l?yor, gülümsüyorum ama bir taraftan da k?r?l?yorum… Günümüzde çok güzel kalemler var, Mehmet O?uz ilerleyen zamanlarda kadri k?ymeti bilinecek bir kalem. Abbas Karaku?, Ali Varol, Özenç Esen, ?rfan Temel, Kamuran Olgun, Necat Uslu, Çetin Duran ve Serdal Çetin… Bunlar benim yak?n çevremdeki p?r?l p?r?l kalemler. Yürekleriyle bu i?i üstlenmi?ler. ?iirin gelece?ine birer fener gibiler. Yaz?yla ilgilenen birçok arkada?taki yegâne sorun soyut ?iir yazal?m diye ?iiri katlediyor olmalar?… Evet, soyut ?iir zor olan ve zahmetli oland?r ama anla??lmaz olan de?ildir. Yazm?? biri bana mesaj olarak da göndermi?: “gözlerimin içindeki kap?n?n tokma??n? çal?p yerine koymayan ars?z sevgilim… sen gidersen bileklerimdeki k?rm?z? kan? ?afa?a çekip yitik bir gölge gibi kesece?im” çok zorlanm??, çok fazla yüklenilmi? ve i?in do?rusu ?iirin ruhu gasp edilmi? maalesef ki bu cümleyi toplum alk??l?yor… Çünkü ?iirin uzun cümlelerden ve fiyakal? sözlerden meydana geldi?ini dü?ünüyorlar. Hay?r, ?iiri kusmuk kuyusu görmekten vazgeçmeliler, ?iir anl?k tepkilerin verildi?i bir kâ??t parças? de?ildir, olmamal?d?r. ?iiri duygu tetikler, âmâ onun as?l i?timac?s? ?üphesiz ak?ld?r.
