Webunya başka bir dünya
14 Avrupa ülkesindeki 75 ayr? t?bbi lokasyonda, 1166 sero-farkl?l??? bulunan (Bir HIV pozitif, bir HIV negatif) çiftler aras?nda, Eylül 2010-May?s 2014 tarihleri aras?nda gerçekle?en ve 58.000 kondomsuz temasta 0 bula? bildiren bu önemli ara?t?rman?n sonuçlar?n?, K?rm?z? Kurdele ?stanbul’un i?birli?i içinde oldu?u Londra merkezli tedavi aktivizmi grubu
I-Base’den, makalaye konu olan çal??man?n yürütme komitesinde görev alan aktivist Simon Collins’in kaleminden aktar?yoruz.
Simon Collins , HIV i-Base
*Simon Collins, ?ngiltere’de faaliyet yürüten ve K?rm?z? Kurdele ?stanbul’un da i?birli?i içinde oldu?u tedavi aktivizmi grubu olan I-Base’de çal??an bir aktivist ve bu makaleye konu olan Partner Study yürütme komitesinde görev alan bir temsilcidir.
Durban’da gerçekle?en Uluslararas? AIDS konferans? ile ayn? tarihlerde yay?nlanan Partner Study’nin sonuçlar?, HIV tedavisinin (ART) bula? engellemeye etkisi konusunda, milyonlarca insan? do?rudan ilgilendiriyor.
Sonuçlar, düzenli ART kullanan bir bireyin HIV bula?t?rma riskinin, teorik bir risk olmaktan öteye gitmeyece?ini iddia ediyor ve bu aç?klama bir taraf?n HIV pozitif bir taraf?n HIV negatif oldu?u ili?ki durumlar?nda (sero different) az da olsa risk her zaman mevcuttur yakla??m?n? ters düz ediyor.
Partner Study; tespit edilemeyen viral yük (undetectable) durumunun, “cinsel yolla HIV bula??s?n?n söz konusu olmayaca??” gibi bir anlam ifade etti?ine dair güçlü kan?tlara sahip. E?cinsel ve heteroseksüel çiftlerin yer ald??? Partner Study, kondom kullanmayan bireylerdeki olas? ve mutlak risklerin tahmin edilmesi aç?s?ndan da oldukça önemli bir çal??ma.
Önceki ara?t?rmalar, özellikle heteroseksüel bireyler aras?nda yüksek oranda kondom kullan?m?n?n söz konusunu oldu?unu göstermekteydi.. Ancak Partner Study daha önceki ara?t?rmalar?n hepsinden farkl? olarak, ard arda 3 kereden fazla olmak kayd?yla, kondom kullanmayan bireylerin dikkate al?nd??? verileri içeriyor. Bu da kat?l?mc?lar?n say?s? itibariyle, ard arda yüzlerce kez kondomsuz anal ili?kiye giren bireylerin varl??? anlam?na geliyor.
ARA?TIRMA METODU
Partner Study, 14 Avrupa ülkesindeki 75 ayr? t?bbi lokasyonda, 1166 sero-farkl?l??? bulunan (HIV statüleri farkl? olan) çiftler aras?nda, Eylül 2010-May?s 2014 tarihleri aras?nda gerçekle?ti. Ara?t?rmaya kat?lma ?art?, ART kullanan HIV pozitif partnerin tespit edilemeyen viral yüke sahip olmas? ve çiftlerin seks yapt?klar? tüm zamanlar boyunca kondom kullanm?yor olmas? olarak belirlendi.
Çiftlerden, HIV Negatif partnerin düzenli olarak HIV testi yapt?rmas? da dahil olmak üzere, rutin cinsel sa?l?k taramalar?n? gerçekle?tiriyor olmalar? ve her bir kat?l?mc?n?n da ayn? zamanda cinsel geçmi? anketini doldurarak farkl? cinsel deneyimlerdeki risklerin tespiti sürece dahil edildi. Pozitif olan partnerin en son viral yükünün tespit edilemeyen düzeyde (yani 200 kopya/mL’den az) oldu?u çiftler sadece final analizine dahil edilmi?tir. Analizin kesin sonucu, farkl? yönelimlerdeki tüm çiftlerden HIV negatif olan?n HIV pozitif olma durumuna göre, çiftler aras? bula??n?n oran? dikkate al?narak olu?turulmu?tur.
SONUÇLAR
Kay?t alt?na al?nan 1166 çiftten 1004’ü en az bir kez takip muayenesine geldi ve 888 çift, 1238 çift-y?l? süresince takip edildi (Ortalama 1.3 y?lda bir – IQR* 0.8 e 2.0). Bu 888 çift, 548’i heteroseksüel (HT) ve 340 e?cinsel çiften olu?maktad?r. Takip analizlerine dahil edilmeyen verinin temel nedeni ise; ilk takibinin henüz yap?lmam?? olmas? (162 ki?i), yap?lmayan HIV testi (20 ki?i), PEP yada PrEP kullan?m? (9 ki?i), kondom kullanmadan sex yap?lmam?? olmas? (15 ki?i), viral yükün 200 kopya/mL’den yüksek olmas? (55 ki?i) ve viral yük testinin yap?lmam?? (17 ki?i) olmas?d?r. Takip verilerine dahil edilen çiftlerle dahil edilmeyen çiftler aras?ndan anlaml? bir fark bulunmamaktad?r.
Süreç içerisinde, her ne kadar 11 birey HIV pozitif olmu? olsa da, bunlar?n hiç birinde enfeksiyonun filogenetik nedenlerden dolay? bula?t??? tespit edilememi?tir. Bu vakalar, belirlenmi? ve kay?t alt?na al?nm?? olan, kondom kullanmadan yap?lan 58,000 cinsel birle?me aksiyonundan sonra geli?mi?tir.
Di?er bütün sonuçlar gibi, gruplar aras?ndaki baz? farkl?l?klarla birlikte HIV statüsü, cinsiyet ve cinsel yönelim kategorileri, kat?l?mc? profili dayana?? olarak rapora eklemi?tir. Bu durum sonuçlar? özetlemeyi karma??kla?t?rsa da, ortamala ya? 40 – 44 olarak tespit edilmi?tir (31 – 50 ya? aras? tüm IQR de?i?iklikleriyle). Raporda, e?cinsel erkekler ve HT kad?nlar, HT erkeklerden bir kaç y?l daha gençtir. Kad?nlar?n %70’i ve e?cinsel erkeklerin %90’?na oranla, HT erkeklerin yakla??k %80’i beyaz ?rkt?r. E?cinsel erkeklerin yüksek bir oran? üniversite yada daha yüksek bir düzeyde e?itime sahiptir (tüm heteroseksüellerin %19-%35’ine oranla, yakla??k olarak e?cinsel erkeklerin %50’i). Bu tarz baz? farkl?l?klar?n anlaml? olmas?na ra?men, bunlar?n d???nda daha az say?da ya?? daha genç olan eri?kin bireyler de, HIV ile ya?ayan bireylerin çe?itlili?ini yans?tmas? amac?yla, ara?t?rmaya dahil edilmi?tir.
HT erkekler, HT kad?nlar ve e?cinsel erkekler aras?nda HIV pozitif olan partnerlerin ART kullan?m y?llar? ortalama 10.6 (IQR: 4.3 ile 15.6), 7.5 (IQR: 3.3 ile 14.2) ve 4.8 (IQR: 1.9 ile 11.4) y?ld?r. Gruplar aras?nda farkl?l?klar olmakla beraber, rapora konu olan çiftler, ortalama 2 y?l (IQR 0.5 ile 6.3) kondom kullanmadan sex yapm??lard?r. Örne?in e?cinsel çiftler 1,5 y?l (IQR 0.5 ile 4 years) kondomsuz seks yapm??ken, heteroseksüel çiflerde bu say? yakla??k olarak 3 y?l (IQR 0.7 ile 11 y?l) olarak görülmektedir. Rapora konu olan çiftlerden yakla??k %23’ü, ara?t?rma ba?lad???nda ili?kilerine henüz yeni ba?lam??lard? (6 aydan k?sa süre). Tüm kat?l?mc?lardan %90’dan daha yüksek bir oran?n?n ART tedavisine uydu?u, kendilerince beyan edilmi?tir. Buna benzer bir yüzde de yine 350 hücre/ mm3‘den yüksek CD4 say?s? için tüm kat?l?mc?lar taraf?ndan tespit edilmi?tir. Negatif partnerlerden sa?lanan verilere göre, e?cinsel çiftler kondom kullanmadan 22,000 kez (ortalama 41 kez; IQR 17 ile 75 kez aras?), heteroseksüel çiftler ise 36,000 kez (ortalama 35 kez; IQR 13 ile 70 kez aras?), ve tüm bu sonuçlara göre y?lda ortalama 37 kez (IQR 15 ile 71 kez aras?) kondom kullanmadan seks yapm??lard?r. Ancak bu say?lar, çiftlerden gelen rakamlar do?rultusunda olu?turuldu?undan, netli?ini kestirmek zordur. Çünkü 108’i e?cinsel (%33) ve 34 ü heteroseksüel (%4) olmak üzere toplamda 108 çift, rapora kaydedilen ili?kisinin d???nda da cinsel ili?kiye girdiklerini beyan etmi?lerdir.
11 adet (10 e?cinsel ve 1 heteroseksüel) negatif e?e HIV bula??s? vakalar?ndan hiç biri filogenetik aç?dan pozitif partnerle ili?kili de?ildir. Bu bireylerden bir çocu?unun (11’de 8’i), esas ili?kilerinin d???ndan ba?ka bireylerle kondomsuz cinsel ili?kiye girdikleri tespit edilmi?tir. Konu ile ilgili ek bilgiler, çevrimiçi bilgi deposunda bulunmaktad?r (2). Tüm ara?t?rma için s?f?r bula?? ile ilgili %95 güven aral???n?n (GA) üst s?n?r?, 100 tane takip edilen çift y?l?nda (TEÇY) 0.3 olarak tespit edilmi?tir.
Ara?t?rmadaki rakamlar?n ve ara?t?rman?n önemi dolay?s?yla tespit edilmi? birer faktör olarak tüm spesifik risklerin her bir kategorisi ait hesaplamalar, farkl? üst %95’lik GA s?n?r?na sahiptir: Örne?in, HT cinsel ili?kinin tümündeki GA 0.88 iken, e?cinsel cinsel ili?kinin tümünde GA 0.84’tür. Bu demektir ki, e?cinsel erkeklerlerde al?c? anal ili?kinin %95’lik üst GA’s?n?, örnek hacmine ait bir faktor olarak de?erlendirilmesi gerekmektedir (Bo?alma gerçekle?en cinsel ili?kide oran 2.70 ve bo?alma gerçekle?meyen cinsel ili?kide oran 1.68’dir): Bu konuda az say?da TEÇY söz konusu oldu?undan, üst limit normal olarak daha yüksektir. Bu hesaplama, gerçek riskin ne oldu?una ili?kin sorunsal?n içerisindeki potansiyel oran? tespit etmek için olu?turulmu?ken, %95’lik GA ara?t?rma konusunun gösterge riski olarak de?erlendirilmemelidir. Ara?t?rmadaki bu zorlu?a dikkat çekmek için, heteroseksüel anal ili?ki için %95’lik GA üst s?n?r?ndaki 12.71 ve 8.14’lük (bo?alma olarak yada olmadan) en yüksek tahmini risk, bu risk oran?n?n daha yüksek olmas?na neden olabilecek herhangi bir biyolojik nedenden farkl? bir ana nedene sahip, az say?daki TEÇY’ye aittir. Ayr?ca heteroseksüel çiftlerin %20’sinden daha fazlas? anal ili?kiye girdiklerini belirtmi?lerdir.
Çal??ma, Partner Study 2 ba?l???yla ve e?cinsel çiftlere odakl? bir ?ekilde devam ediyor
ve heteroseksüel çiftler üzerindeki ara?t?rmada oldu?u gibi güçlü kan?tlara ula?abilmek ad?na, daha fazla e?cinsel çifti ara?t?rmaya dahil etmek için, süreç 2019’a kadar sürecek (2).
Ayn? zamanda çal??ma s?ras?nda, 91 HIV pozitif bireyde di?er cinsel yolla bula?an enfeksiyon (CYBE) tespit edilmi? olup (16 HT erkek, 16 HT kad?n ve 59 e?cinsel erkek), bu enfeksiyonlar?n negatif partnerlerindeki enfeksiyonlarla uyumlu oldu?u görülmü?, ancak HIV bula??s?na ait herhangi bir risk tespit edilmemi?tir.
Sonuçlarla ilgili 2 ayr? soru – cevap kaynakças?, i-Base ve Partner Study’nin internet adreslerinde ingilizce olarak yay?nlanmaktad?r (3, 4).
E?cinsel erkeklerle ilgili riskler hakk?nda daha fazla veri toplamak için, Çiftler Aras? Ara?t?rman?n geni?letilmi? bir hali çal??malar?na hala devam edilmektedir (5).
YORUMLAR
Sonuç basit olarak ?öyle yorumlanabilir: 58,000 kez kondom kullanmadan gerçekle?mi? cinsel ili?ki sonras?nda s?f?r bula?? söz konusudur. Ayn? zamanda bu yo?un analizlerin yap?ld??? çal??mada, yeni HIV tan?lar?n?n hiçbirinin, çiftler aras?ndaki bula?? ile olmad???n? da belirtmemiz gerekir.
Bununla birlikte bu ara?t?rma, bir HIV pozitif bireyin viral yükü tespit edilemeyen düzeyde oldu?unda, HIV bula??s? riskinin ne oldu?una dair en güçlü tahminlere ula?mam?z? sa?lam??t?r- ki bu riskin de etkileyici bir ?ekilde “s?f?r” oldu?u tespit edilmi?tir. Hiçbir çal??ma, gerçek de?er henüz ispatlanmam?? yöntemlerle s?f?r olsa da, %95’lik GA’n?n üst limiti dahilinde bulunan gerçek riskin olas?l???n? göz ard? etmezken, asl?nda %95’lik GA asla s?f?r olmaz, sadece artan de?erle s?f?ra yak?n olabilir. Ayn? ?ekilde CYBE’lerin varl??? ya da viral yükün test sonuçlar?na göre bula??ya olan etkisi için de bu geçerlidir.
Sonuçlar daha çok, tespit edilemeyen viral yük durumunda, HIV bula??s?n?n gerçekle?mesinin mümkün olup olmad???n?n sorgulanabilmesi için bilgi toplamay? sa?lamaktad?r. Bu sonuçlar, HIV olgusunu normalle?tirmek, d??lama ve ayr?mc?l??? önlemeye yard?m etmelidir.
Sonuçlar, ABD de dahil olmak üzere bir çok ülkede yürürlükte olan, tespit edilemeyen (undetectable) viral yüke sahip bir bireyin kondom kullanarak cinsel ili?kiye girse bile, HIV bula??s? riski oldu?u için hapis cezas? verilmesine neden olan ceza kanunlar?na kar?? bir muhalefet olu?turmaktad?r. SERO Projesi’nden (www.seroproject.com) Aktivist Sean Strub ?öyle diyor: “ABD’de HIV ile ya?ayan yüzlerce birey, tespit edilen ya da muhtemel HIV bula??s? yayma suçundan dolay? suçlu bulundu. Baz?lar? sadece kar??s?ndaki bireye tükürme, t?rmalama yada ?s?rma sebebiyle uzun y?llar hapiste yatarken, baz?lar? da cinsel ili?ki öncesinde HIV statüsünü aç?klay?p aç?klayamad???n? ispatlayamad??? için hapiste yatt?lar (üstelik HIV bula??s? riski söz konusu de?ilken bile). HIV’i bir suç unsuru olarak göstermek, hukuk sistemleri içerisinde kendine özgü bir “alt s?n?fla?t?rma” yaratt?, s?rf bu yüzden bile risk alt?ndaki insanlar kendilerini, ötekile?tirmeye maruz kalmamak ad?na, HIV testi yapt?rmaktan kaç?nd?lar.”
Ara?t?rman?n sonuçlar? ayn? zamanda, kondom kullanma tercihine bak?lmaks?z?n, HIV pozitif ve HIV negatif bireylerden olu?an farkl? statülerdeki ili?kilerin ya?am kalitesine dair iyi yönde etkisi de olacakt?r.
Hali haz?rda devam eden Partner Study 2’de e?cinsel çiftler üzerinde ara?t?rmalar devam etmekte ve vajinal ili?kiye oranla anal iki?kiye ait benzer güçlü istatikler elde edilmesi için, yeni e?cinsel çiftlerin kat?l?m? da beklenmektedir.
Daha fazla bilgi almak için, lütfen Partner Study 2’nin internet sayfas?n?z ziyaret ediniz (5).
*IQR: Interquartile Range: Dörttebirlik Pay –Dörttebirlik Geni?lik
#hivbilgisi #bilonemsekorun #kirmizikurdeleistanbul
HABER KAYNA?I: KIRMIZI KURDELE ?STANBUL DERNE??
KAYNAKÇA
1.) Rodger AJ et al for the PARTNER study group. Sexual activity without condoms and risk of HIV transmission in serodifferent couples when the HIV-positive partner is using suppressive antiretroviral therapy. JAMA, 2016;316(2):1-11. DOI: 10.1001/jama.2016.5148. (12 July 2016).
Full free access. http://jama.jamanetwork.com/article.aspx?doi=10.1001/jama.2016.5148
2.) Partner Study Çevrimiçi Bilgi Deposu, JAMA (16 July 2016).
Supplemental Content
3.) Partner Study Soru-Cevap
http://i-base.info/qa-on-the-partner-study
4.)Partner Study Soru-Cevap
http://www.chip.dk/Studies/PARTNER/Q-and-A
5.) Partner Study -2 ?nternet Sitesi
http://www.chip.dk/PARTNER-2
