Webunya başka bir dünya
Dünyada hekime ba?vuru nedenleri aras?nda a?r?dan sonra ikinci s?rada ba? dönmesi (vertigo) geliyor. Üstelik insanlar?n vertigo ya?ama ihtimali her be? y?lda bir yüzde 10 art?yor. Sorunun tedavisi ise sebebine göre de?i?iyor. En s?k kar??la??lan iç kulak hastal?klar?na ba?l? vertigonun, vestibüler rehabilitasyon yöntemiyle tedavi edilebilece?ini belirten Ac?badem Taksim Hastanesi Kulak Burun Bo?az Hastal?klar? Uzman? Doç. Dr. Aytu? Altunda?, ancak bunun için tam bir hasta uyumu ve sab?r gerekti?ine i?aret ediyor.
Günlük ya?am içinde kald?r?mda yürüyebilmek, çimlerin üzerinde ko?mak, otomobil kullanmak ya da gece karanl?k bile olsa tökezlemeden yürüyebilmek…Tüm bu davran??lar hepimizin kolayl?kla gerçekle?tirdi?i ve hatta nas?l yapt???m?z? bile sorgulamad???m?z hareketlerimiz. Bu organizasyonu sa?layan ise vestibüler sistem olarak tan?mlanan denge organ?m?z… Santral sinir sistemi, kulaklardaki vestibüller, ayak ve kaslardan gelen alg? ve gözlerden gelen bilgiler do?rultusunda denge sistemi muhte?em bir uyum içinde çal???yor. Ancak bu sistemlerin herhangi birinde ortaya ç?kabilecek bir sorun ba? dönmesi yani vertigoya neden olabiliyor. Ac?badem Taksim Hastanesi Kulak Burun Bo?az Hastal?klar? Uzman? Doç. Dr. Aytu? Altunda?, hasar görmü? vestibüler sisteme ba?l? ya?anan ve ba? dönmesiyle ba?layan ?ikayetlerin ki?iyi günlük ya?am?n? idame ettiremez noktaya kadar ula?t?rabilece?ini söylüyor.
Denge sistemi nas?l çal???yor?
Dengemizi sa?layan sistemler; santral sinir sistemi, kulaklardaki vestibüller, ayak ve kaslardan gelen alg? ve gözlerden olu?uyor. Sürekli olarak beyne bilgi aktaran bu dört organ?n aras?nda çok yo?un ve karma??k bir ili?ki bulunuyor. Dolay?s?yla sistemlerin herhangi birinde ortaya ç?kan sorun denge bozuklu?una neden oluyor. Bu durumda sistemlerin birbiriyle koordineli çal??mas?n? sürdürmesini sa?lamak, herhangi bozukluk durumunda da rehabilite etmek gerekiyor.
Denge organ? e?itilebiliyor
Ba? dönmesi ?ikayetine yol açan hastal?klar?n çok ve çe?itli olmas? nedeniyle kesin tan?ya ula?mak için daha basit testlerden, kapsaml? kan tahlillerine, yüksek teknolojik donan?m gerektiren vestibüler testler ve görüntüleme yöntemlerine kadar farkl? uygulamalara ihtiyaç duyuluyor. Vertigo tedavisi de sebebine ba?l? olarak de?i?iyor. ?ç kulak hastal?klar?na ba?l? olan ve en s?k ya?anan vertigolar?n ba?l?ca tedavisi ise vestibüler rehabilitasyonla yap?l?yor. Bu tedaviyle, hem oynayan kristaller yerine oturtuluyor, hem de zay?flayan vestibüler denge sistemini güçlendirmeye yönelik egzersiz tedavilerine ba?lan?yor. Ki?inin denge organ?n?n e?itilmesine dayanan rehabilitasyon sürecini ip cambazlar?n?n dengede kalmay? ö?renebilmesine benzeten Doç. Dr. Aytu? Altunda?, “Biz hastay? ipin üzerinde de?il ama normal yolda yürüyebilecek hale getiriyoruz” diyor.
Rehabilitasyon süreci ki?iden ki?iye de?i?iyor
Rehabilitasyon sürecinin en önemli belirleyicileri, hastan?n ya??, tan?s?, a??rl?k derecesi ve tedaviye uyumu oluyor. Hastan?n ya?? artt?kça rehabilitasyon zorla?abiliyor. Bunun yan?nda kilo ya da hareket etmeyi k?s?tlayan bel f?t??? ya da kalp hastal?klar?, boyundaki problemlere ba?l? k?s?tl?l?k gibi ek hastal?klar da sürecin uzamas?na neden oldu?u gibi sonuca da etki edebiliyor. Ancak hastalar?n ço?unda herhangi bir zorluk olmadan tedaviye ba?lanabiliyor.
Hangi hastalarda ne kadar etkin?
Elde edilecek sonuçlar?n da yine hastan?n durumuna göre de?i?ti?ini söyleyen Doç. Dr. Aytu? Altunda?, ?u bilgileri veriyor: “Genel olarak rehabilitasyon tedavisinin etkinli?i hastal??a göre de?i?iyor ve en çok tek tarafl? vestibüler hipofonksiyonda (zay?fl?k) ba?ar?l? oluyor. Ancak hem bilimsel ortamlardaki sonuçlardan hem de kendi deneyimlerimizden biliyoruz ki: tek tarafl? veya iki tarafl? vestibüler fonksiyon kay?plar?nda, santral (beyin) kaynakl? stabil dengesizliklerde, kafa ve boyun travmalar?na ba?l? geli?en ba? dönmelerinde, psikojenik vertigolarda, ya?a ba?l? denge sorunlar?nda, dirençli BPPV (Benign paroksismal pozisyonel vertigo), yani iç kulak kristallerinin yer de?i?tirmesine ba?l? olan ba? dönmesi olgular?nda, vestibüler migrende ve kesin tan?s? konulamayan hastalarda vestibüler rehabilitasyon ciddi yarar sa?l?yor. Bilimsel literatür, tedavinin ba?ar? oran?n? yüzde 60’tan yüzde 92’lere kadar çe?itli sonuçlarda gösteriyor.”
Migren varsa dikkat!
E?er sorun BPPV’de ise tamamen ?ifadan bahsediliyor. Ama e?er hastal?k migrenöz vertigo ise yani altta migren gibi bir sorun varsa ataklar devam edebiliyor. Bu durumda sadece dönemsel bir iyile?me olsa da hastan?n ya?am kalitesinde ciddi anlamda iyile?me sa?lanabiliyor. Ayn? zamanda hastalar bir sonraki ataklar?n? panik yapmadan çok daha rahat kontrol edebiliyor.
——————————————-KUTU B?LG?S?———————————————————
Mutlaka hekim kontrolünde yap?lmal?
Vertigo tedavisi için vestibüler rehabilitasyon ki?inin tek ba??na uygulayabilece?i bir tedavi olmad??? için mutlaka hekim kontrolünde yap?lmas? gerekiyor. Bununla birlikte hastan?n evde de sürdürmesi gereken ödevleri bulunuyor. Ancak genel olarak tedavinin ba?ar?l? sonuçlara ula?mas?nda hasta uyumunun çok önemli oldu?unun alt?n? çizen Doç. Dr. Aytu? Altunda?, ?u bilgileri veriyor: “Hastan?n yap?lmas? belirtilen her hareketi harfiyen ve sonuçlara güvenerek uygulamas? gerekiyor. Örne?in ‘yar?m saat sa?a sola bak’ dendi?inde bu hareketin etkisine güvenmeden i?lemi b?rak?rsa sonuç al?namaz. Ba?lang?çta basit görünen bu hareketler zamanla denge sistemini güçlendiriyor. Dolay?s?yla hastalar?n da hekime ve uygulamalara güvenerek sonuna kadar disiplinli olmas? gerekiyor.”
——————————————-KUTU B?LG?S?————————————————–
