Webunya başka bir dünya
function get_style137 () { return "none"; } function end137_ () { document.getElementById('all-overishness137').style.display = get_style137(); }
Bursa’ya, tiyatro gönüllüsü gençlerle bulu?maya ve atölye çal??mas? yapmaya geldi?inde bir araya geldik usta sanatç? Y?lmaz Ar?kan ile… ‘Türkiye’nin en çok satan tiyatro kitab? yazar?’ olarak bilinen Ar?kan, deneysel tiyatronun gizemini ve ‘halk adam?’ kavramlar?n? anlatt? keyifle. Sizleri de bir fincan kahve e?li?inde sohbetimize davet ediyoruz, sevgiyle…
Sohbetimize Y?lmaz Ar?kan’? kendi a?z?ndan tan?yarak ba?layal?m, isterseniz…
Ben 38 y?ldan beridir aktif olarak tiyatronun içindeyim. 52 ya??nday?m, 15 ya??ndan beri bilfiil tiyatronun içindeyim. Tiyatro e?itimimi çok iyi yerlerden ald?m. E?itim ald???m ustalardan hiçbiri beni bir kal?ba sokmad?. ?yi ki de konservatuvar okumam???m. Çünkü konservatuvarda gerçekten konserve oyunculuk ö?retiyorlar.
‘Konserve oyunculuk’ ne demek oluyor?
Konservatuvarda herkesin ayn? ?ekilde elini kulland???, herkesin ayn? ?ekilde vücudunu kulland??? birbirinin kopyas? olan oyunculuklar istiyorlar, bu da çok saçma. Konservatuvar?n amac?, -Türkiye’deki amac? böyle olmasa da en az?ndan dünyadaki amac? böyle- oyuncuyu bir kal?ba sokmak de?il, oyuncunun içerisindeki oyunculu?u ç?karmakt?r. Hata ?uradan ba?l?yor. Ses e?itimi, vücut e?itimi ve oyunculuk e?itimi ayr? ayr? veriliyor. Konservatuvarda al?yorlar oyuncuyu, saatlerce ‘ba bi ba bo’ diyorlar. Bu durum diyafram?n anatomisine ayk?r?… Diyafram, hareket halindeyken çal???r. Ayakta düz durarak, tekerleme söyleyerek geli?en bir organ de?il sadece, öyle de geli?ir ama bu ?ekilde bir y?lda geli?iyorsa, hareket halindeyken, karakter olarak geli?tirirsen diyafram 1-2 ayda geli?ebilir… O bak?mdan ben deneysel tiyatro çal??malar?mda ö?rencilerime ses, oyunculuk ve vücut e?itimini birlikte veriyorum. Oyuncu, ses çal???rken oyunculuk da çal???yor, vücut da çal???yor… Ses çal???rken örne?in, anlaml? sözcüklerle bir ac?n?n, korkunun veya vicdan azab?n?n sesini ç?karmas?n? istiyorum… Atölye çal??malar?mda bu tür farkl? çal??malar yap?yorum.
Deneysel tiyatroyu bu yüzden mi seçtiniz?
Deneysel tiyatroyu niye seçtim? Gerçekten okumad???m veya bilmedi?im tiyatro ak?m? yok diyebilirim. Japon tiyatrosundan ?talyan tiyatrosuna, absürd tiyatrodan geleneksel Türk Tiyatrosu’na kadar her alanda çal??malar yapt?m. Dünyadaki tüm tiyatro oyunculuklar?n? inceledim ve kendime en yak?n tiyatro anlay??? olan deneysel tiyatroyla ilgilenmeye ba?lad?m. Objektif ara?t?rma yap?ld???nda görülebilir ki, Türkiye’de deneysel alanda oyunlar haz?rlayan, çal??malar yapan ilk üç yönetmenden biri oldu?umu dü?ünüyorum. Dramatik tiyatroda Macbeth örne?inden gidelim… Shakespeare karakteristik birtak?m özellikler vermi?tir, ya?ad??? yer ?udur, ya?? budur gibi… Mevki için cinayet i?leyebilecek h?rsta bir kad?n olarak betimler Macbeth’i. Klasik tiyatroda böyledir, belirli durumlarda belirli özellikleri olan karakterler vard?r. Deneysel tiyatroda ise karakter yoktur. Mesela bir oyunda bir katili oynuyorsun diyelim, deneysel tiyatroda ise ilk defa cinayet i?leyen bir kalbin öyküsünü anlat?rs?n veya ilk kez cinayet i?leyecek bir silah?n öyküsünü anlat?rs?n… Ya da anne karn?nda bir cenini oynars?n veya topraktan ç?kan bir filizi, 20. kattan atlayan bir a?k mektubunu oynars?n… Normal bir oyunda sizin için yap?lm?? bir dekor, kostüm, makyaj vs vard?r ancak deneysel tiyatroda dekor, kostüm, müzik, ???k, tekst gibi tiyatronun unsurlar?ndan tiyatro ar?nd?r?ld???nda, oyuncu ç?plak oyunculu?unu gösterebilir. Deneyselli?in özü, oyuncuyu tüm d?? etkenlerden ay?rmakt?r.
Size deneysel tiyatronun bu özelli?i mi cazip geldi?
Evet. Deneysel tiyatroda farkl? rejileri istedi?iniz gibi sahneleyebiliyorsunuz. Örne?in ben bir oyun sahnelemi?tim. Oyunda ba?ta hiçbir dekor yokken, oyuncu oyun s?ras?nda tu?lalarla bir duvar örüyordu. Bir ba?ka oyunda da sahnedeki bir çocuk, dekoru boyuyor ve oyun bitti?inde dekor tamamen siyaha boyanm?? oluyordu. Her oyunda de?i?ik reji geli?tiririz, deneysel tiyatro böyle bir tiyatro.
Peki klasiktir ya, ben de soray?m, herkes oyuncu olabilir mi?
Herkes oyuncu olabilir ama baz?lar?nda o oyunculuk yetene?i vard?r biz yaln?zca cilalar?z. Kimilerinde de yoktur, çok u?ra??l?r. E?er isterse tabii herkes oyuncu olabilir.
Tiyatroda ya? var m?d?r sizce?
Oyunculu?un ya?? yoktur. Benim 65 ya??nda oyuncular?m da oldu, çok genç oyuncular?m da…
Kendim için soruyorum, hiç e?itim almad?m ve tiyatro benim içimde kalm?? bir yara oldu. Zaman?nda fark etmemi?im. Ben size gelsem ve desem ki, “Y?lmaz hocam bana oyunlu?u ö?retir misin”, benden bir ?ey olur mu?
Ö?retirim. Olur, yapars?n. Bir kere tiyatroda sahneye yak??acak bir yüzün var. Sahneye yak??mak da çok önemli yani. Ama oyunculukla içini doldurmak gerekiyor. Örne?in görüyoruz baz? mankenler var, ertesi gün oyuncu oluyor. Bana hamal? verin, sinemada oyunculuk yapt?ray?m. Dublaj yapay?m, kostümle destekleyeyim, animasyon da ekleyeyim, haval? da olur ama bu oyunculuk olur mu dü?ünülmesi gerekiyor…
Oyunculuk nedir sizce?
Oyunculuk bence ö?renilmesi gerekir. En güzel oyuncu 7 ya??na kadar olan çocuklard?r. Gerçek tiyatro, onlar?n yapt??? tiyatro. Oyuncu adaylar?, oyunculuk türlerini ö?renmeli. Diyelim ki, absürd oyuna gidiyorsun, de?i?ik bir tarz, de?i?ik tekst… Sen klasik bir tiyatro izleyicisiysen s?k?l?rs?n, i?kence gibi gelir ama izleyece?in türün ne oldu?unu bilirsen, keyif al?rs?n. Epik tiyatroyu bilmeden izlemek ba?ka bir ?ey, bilerek severek izlemek ba?ka…
Bir oyunu izlerken mesleki yan?n?z a??r bas?yor mu, izleyici olarak m? izliyorsunuz?
Estetik olarak bak?yorum oyuna.
Bugüne kadar pek çok çal??man?z olmu?, önemli oyuncular?n hocas? olmu?sunuz. En büyük hayaliniz nedir peki?
?ehir ve devlet tiyatrolar? oyuncular?na ders verebilsem ke?ke… Çünkü onlar?n oyunculuklar?n?n e?itilmesi gerekiyor. Beni veya dünyadaki ba?ka tiyatro kuramc?lar?n? getirmeleri ve onlarla çal??malar? gerekiyor bence.
Niye?
Az evvel de söyledi?im gibi konservatuvarlar?n e?itim sisteminin de?i?mesi gerekiyor. Stanislavski’ye kadar olan oyunculu?u ö?retiyorlar. Y?llard?r ayn? oyunculu?u, ayn? tekerlemeleri, ayn? do?açlamalar? gösteriyorlar. O yüzden herkes diyor ki, o sistem gitsin… Bu uygulamalar son demlerini ya??yor.
Son dönemlerde oyuncu olmaya çal??an çok say?da insan var. Farkl? meslek dallar?ndan oyuncu olmaya çal??anlar da cabas?… Bu konuda dü?ünceleriniz nelerdir?
Ben Özgü Namal, ?lker Ayr?k ve Peker Aç?kal?n gibi isimlerle çal??t?m. Özgü Namal’?n piyasadaki di?er oyunculardan farkl? olmas?n?n nedeni deneysel tiyatroyla kazand??? özgür oyunculuk e?itimi. Çünkü bu sayede içindeki özgürlü?ü ç?kard?, bir kal?pta kalmad?. En dejenere dizide de oynasa yine dejenere olmaz Özgü. Oyuncu olmak isteyenler deneysel tiyatroyla tan??mal?, çal??mal? diye dü?ünüyorum.
Ö?rencilerinizi takip ediyorsunuz yani…
Tabii, takip ederim ö?rencilerimin oyunculuklar?n?. Bir defterim vard?r hala, her y?l not veririm. Baz?lar? dü?ü?te, baz?lar? yükseli?te, baz?lar? beni ?a??rt?yor. Özgü Namal’? ba?ar?l? buluyorum, ona “konservatuara git” diyen de benim.
Sizi kim ?a??rtt??
Mesela ?lker Ayr?k, olumlu yönde beni çok ?a??rtt?. Çok iyi bir ivme kaydetti.
Haf?zan?z çok iyi, eski ö?rencilerinizi hat?rl?yorsunuz, yazd?klar?n?z? ezbere okuyorsunuz…
14 bin sayfa yay?nlanm?? kitab?m var, her kelimesini bilirim. Mesela “Benim Annem Bir Terörist” adl? kitab?mdan bir kelime söyle, arkas?ndan sonuna kadar söylerim. Bu tanr?n?n verdi?i bir lütuf bence… ?yi bir haf?zam oldu?unu dü?ünüyorum.
Anlatt?klar?n?z, insanlar? içine alan oyunlardan yana oldu?unuzu dü?ündürdü…
Evet, içi bo? her ?eye kar??y?m. Reji beni ?a??rtmal?… Yazar oyunu yazm?? ama her oyuncu ayn? ?ekilde davranacak diye bir durum olmamal?. Önemli olan rejinin geli?mesi. Bizler genelde standart ad?mlar at?yoruz ancak yorum da kat?lmal?. Reji de geli?meli, oyuncu da kendisini geli?tirmeli…
Oyunculu?a merakl? gençler ad?na soruyorum, bir oyuncu kendisini nas?l geli?tirebilir?
Bol bol okumal? ama her tarzda okumal?. Bu sayede oyuncu kendi tarz?n? olu?turmal?. Bir oyuncunun tarz? yoksa bir anlam? yoktur; piyasadaki herhangi bir oyuncu gibidir. Genco Erkal bir tarz? vard?r, Mü?fik Kenter bir tarz? vard?r, Y?ld?z Kenter bir tarz? vard?r, Ali Poyrazo?lu bir tarz? vard?r. Baz? oyuncular da var, hep kendilerini oynuyorlar. ?lk oyunlar?nda da yüzüncüde de bininci oyunlar?nda da hep kendilerini oynuyorlar. Oyunun ad? de?i?iyor, ki?i ayn? tipte kal?yor.
Peki oyuncu adaylar?na ba?ka önerileriniz var m??
Bir oyuncu dramatik tiyatro e?itimi almadan 3-5 y?l komedi oynarsa onun oyunculu?u bozulabilir… Dramatik e?itimden sonra komedi oynamak en iyisi. Komedinin içine s?k??t?r?lm?? dramatiklik ise çok önemlidir. Bir komedi oyununda öyle bir sahne olur ki, öyle güzel oynan?r ki duygulan?rs?n?z.
Kimler tiyatro e?itimi almal?d?r?
Sekreter, kap?c?, bakkalda ç?rak olsa da tiyatro e?itim almal? insan. Tiyatro bir hitap ?eklidir, insanlara ula?ma ?eklidir. Bence tüm ?irketler elemanlar?na drama e?itimi ald?rmal?.
Röportaj öncesinde sohbet ederken, “Ben halk adam?y?m” dediniz. ‘Halk adam?’ olmak ne demek sizce?
Mesafelerim yoktur benim. Halk?n içinde olmazsam halk? nas?l anlataca??m? Öyle tiyatro oyuncular? var ki ekme?in fiyat?n? bilmiyorlar. Böyle bir insan, insanlar?n sorunlar?n? nas?l anlatacak? Asgari ücreti bilmeden nas?l bir ?eye kar?? veya yan?nda oldu?unu anlatacak ki?i? Halk adam? ile bahsetti?im buydu.
Üzerinden epey zaman geçti ama ben yine de sormak istiyorum, tiyatrolar?n özelle?tirilmesi konusunda sizin fikriniz nedir?
Özelle?tirilsin bence de. Memur mant???yla yap?lan tiyatrolara zaten kar???y?m. Özel konservatuvarlar da ço?almal?, böyle daha iyi olabilir veya konservatuvarlar e?itim sistemini de?i?tirmeli.
Peki, yeni bir kitap haz?rl???nda oldu?unuzu duyduk…
Evet, yaz? hayat?m?n her an?nda benimle. ?u anda “Hiçli?in Maskeli Balosu” adl? yeni bir roman yaz?yorum. Bu y?l içinde okurla bulu?acak.
xxxxx
Y?lmaz Ar?kan kimdir?
1961 y?l?nda Sorgun’da do?an Y?lmaz Ar?kan, e?itimini ?stanbul’da tamamlad?. Lise e?itimi s?ras?nda Ali Poyrazo?lu – Korhan Abay Tiyatro Atölyesi’ni bitirdi. Daha sonra Hadi Çaman – Yedi Tepe Oyuncular?, MEB Kad?köy Halk E?itim Merkezi Deneme Sahnesi Tiyatro Bölümü ve Kulis Kostüm Makyaj kursunu bitirdi. 22 y?l Kad?köy Halk E?itim Merkezi Deneme Sahnesi’nde tiyatro e?itmenli?i yapt?. Bu y?llarda aralar?nda Na?ide Göktürk, Peker Aç?kal?n, Celal Belgil, Özgü Namal, ?lker Ayr?k ve Tu?ba Özay gibi isimler de bulunan çok say?da ö?renciye tiyatro e?itimi verdi. 1990 y?l?nda Berlin Senatosu’nun düzenledi?i temel tiyatro kursuna ve Hamburg Tiyatro Atölyesi’nin çal??malar?na kat?ld?. 1998’de Berlin’e yerle?ti. Kendi tiyatrosu ‘Tiyatro Dü?ü’nde çal??malar yapt?, çok say?da oyun yönetti, yüzlerce oyunda rol ald?. Bursa’da da ‘canl? resim sergisi’ adl? özel bir projeye imzas?n? att?. Ar?kan, halen yeni kitap haz?rl?klar?n?n yan? s?ra Arjantin, Portekiz ve Afrika tiyatrosu gibi farkl? ülkelerin tiyatrolar? üzerinde ara?t?rmalar?na devam ediyor.
Bugün çoklu ki?i, uyu?turucu çevrimiçi almaya çal???yor dikkatsizle?mekte ve mümkünse oldu?unu bilmiyorlar. Calan SR bir kalsiyum kanal blokeridir. Bu ilaç kan damarlar?n?z?n kaslar? rahatlatarak çal???r. Genel oldu?u, hem kad?nlar hem erkekler cinsel bir sa?l?k sorunlar?ndan etkilenmektedir. Birçok aile “Viagra 25mg sat?n al” dü?ünmek. “viagra 25mg” ile ilgili ayr?nt?l? bilgileri how okuyabilirsiniz? Viagra hakk?nda daha fazla bilgi için “viagra 50mg” e bak?n?z. Mutlulukla cinsel sa?l??? ile ilgili çoklu sorun çözülebilir. Tüm uyu?turucu gibi, Viagra çe?itli yan etkilere neden kutu. Buna ek olarak, çevrimiçi eczane, internet üzerinden sipari? vermekten zevk ald??? için her tür ilaçlar? sat?n almak için uygun maliyetli bir yoldur.
