Webunya başka bir dünya
Cerrahi bir i?lem söz konusu oldu?unda, birço?umuzun anestezi nedeniyle “uyanamama” endi?esine girdi?imiz bir gerçek. Binlerce y?ll?k geçmi?i bulunmas?na ve son derece güvenilir bir i?lem olmas?na kar??n anesteziye ait korku ve endi?eler hala devam ediyor. Özellikle son 30 y?l içinde, hasta güvenli?ini en üst düzeye ç?karan bilimsel ve teknolojik geli?meler oldu?unu söyleyen Ac?badem Altunizade Hastanesi Anesteziyoloji ve Reanimasyon Bölüm Ba?kan? Prof. Dr. Fevzi Toraman, anesteziye kar?? duyulan korku ve endi?elerin gereksiz oldu?unu söylüyor.
Ameliyat karar? verildi?i andan itibaren pek çok hasta, yap?lacak i?lemden daha çok alaca?? anestezi hakk?nda endi?e ve korkulara kap?l?yor. “Ya uyanamazsam!” cümlesiyle ifade edilen bu korku, bazen ameliyat?n ertelenmesine ya da ameliyat olmama karar? al?nmas?na yol açabiliyor. Günümüzde bu endi?e ve korkular?n gereksiz oldu?unu söyleyen Ac?badem Altunizade Hastanesi Anesteziyoloji ve Reanimasyon Bölüm Ba?kan? Prof. Dr. Fevzi Toraman, anestezide hasta güvenli?inin üst düzeye ç?kt???n? belirtiyor.
Yayg?n olarak kullan?lan genel anestezi s?ras?nda hastan?n bilinci, a?r?s? ve refleksleri, ilaçlarla geçici olarak ortadan kald?r?l?yor. Elbette ya?am için hayati öneme sahip bu üç unsurun ortadan kald?r?lmas?, do?al olarak sonucu ölüme varabilen riskleri de beraberinde getiriyor. Bu nedenle hem geçmi?te, hem de bugün hala anesteziden endi?e duyuluyor. Ancak özellikle son 30 y?l içindeki, hasta güvenli?ini en üst düzeye ç?karan bilimsel ve teknolojik geli?meler korku ve endi?enin yersizli?ini ortaya koyuyor.
Prof. Dr. Fevzi Toraman, 2000 y?llar?n ba??ndan itibaren, yeni monitörizasyon cihazlar? sayesinde, yüksek riskli hastalar? bile ameliyat s?ras?nda güvenle takip edebildiklerini ve her türlü ameliyatta da güvenle anestezi uygulayabildiklerini söylüyor. Özellikle son y?llarda çok ciddi bir ivme kazanan, anestezi korkusuna son veren geli?meleri s?ral?yor.
Ameliyat öncesi riskler ayr?nt?l? de?erlendiriliyor
Anestezi uygulamas? s?ras?nda ya?, cinsiyet, kilo, e?lik eden kronik ya da farkl? hastal?klar?n varl??? gibi hem hasta, hem de cerrahi i?leme ait baz? risk faktörleri bulunuyor. Eskiden hastalar?n sadece nab?z ve tansiyonuna bak?l?rken, bugün daha ayr?nt?l? olarak ve çok daha fazla parametrelerle de?erlendirme yap?l?yor. Hastan?n kar??la?abilece?i tüm riskler, risk skorlama sistemlerinden (uluslararas? kullan?lan bir risk de?erlendirme skalas?) faydalanarak belirleniyor. Hem bu bilgiler, hem de ameliyat s?ras?nda ortaya ç?kabilecek olas? sorunlar ve bunlara kar?? al?nacak çözümler hasta ile payla??l?yor. Ameliyatta izlenecek yol haritas? çok daha kolay ve ayr?nt?l? olarak tespit ediliyor.
Geli?mi? monitörizasyon sistemleri kullan?l?yor
Anestezi alan her hasta mutlaka monitörize ediliyor ve farkl? parametrelerle izleniyor. Daha dü?ük riskli hastalara kalp grafisi, kan bas?nc? ve kan oksijen doygunlu?u gibi temel monitörizasyon uygulan?rken, yüksek riskli hastalarda ise ileri geli?mi? parametrelerle izleniyor. Bunlar?n ba??nda hayati önem ta??yan “bölgesel beyin oksijen doygunlu?unun izlenmesi (rSO2)”, dokular?n oksijenlenme ve oksijeni kullanma doygunlu?u (StO2), vücut s?v? durumunun de?erlendirilmesi (PVI), anestezi derinli?inin izlenmesi (BIS) ve a?r? düzeyinin belirlenmesi (ANI) geliyor.
Güvenilir yeni ilaçlar var
“Anestezi s?ras?nda ilaç verip de uyutamad???m?z kimse yok. Burada sadece uygulanan doz farkl?la??yor” diyen Prof. Dr. Fevzi Toraman, sözlerine ?öyle devam ediyor: “Anestezi süreklilik arz eden bir süreç. Yani ameliyat boyunca ilac?n kandaki seviyesini sabit tutmaya çal???yoruz. Ayn? zamanda her ilaç için belli bir uyanma süreci var. Ve biz ilac? kestikten ne kadar süre sonra hastan?n uyanaca??n? biliyoruz. Dolay?s?yla, uyumayacak ya da uyanamayacak hasta yok.”
A?r? düzeyini gösteren cihazlar kullan?l?yor
Anestezi ile ilgili olarak en s?k sorulan sorulardan bir di?eri, ‘acaba a?r? duyar m?y?m?’ oluyor. Bugün anestezi s?ras?nda fark?ndal?k olarak tan?mlanan hastan?n duymas?, yap?lanlar? hissedebilmesi ve a?r? alg?s? objektif olarak izlenebiliyor. “Hem hastan?n ameliyat s?ras?ndaki fark?ndal???, hem de a?r?ya yönelik teknolojik geli?meler bize müthi? bir kolayl?k sa?lad?” diyen Prof. Dr. Fevzi Toraman, sözlerine ?öyle devam ediyor: “Hasta ameliyat s?ras?nda a?r? duymaya ba?lad???nda, kalp h?z? ve kan bas?nc? artmakta biz bunu görebiliyoruz. Ancak teknolojideki geli?me sayesinde bu gün daha kalp h?z? ve kan bas?nc? artmadan bu de?i?ikli?i ANI monitörü ile tespit edebiliyor ve önlem alabiliyoruz. Hastalar?m?zla da bunu payla?t???m?zda çok rahatl?yorlar.”
Solunum cihazlar? ve koruyucu ventilasyon geli?ti
Anestezinin seyri s?ras?nda eskiden bilinmeyen pek çok yeni teknolojilerin yan? s?ra yeni bilgiler de kullan?l?yor. Geli?en yeni sonulum cihazlar? sayesinde yapt?r?lan solunumla birlikte, kalp debisi denilen kalp at?m?n?n yeterli olup olmad??? da izlenebiliyor. Daha önceleri çok k?sa süreli anestezi gerektiren i?lemlerden sonra akci?er problemleri ya?anma riski daha fazlayd?. Bugün koruyucu ventilasyon olarak tan?mlanan akci?eri koruyucu bir strateji uygulan?yor. Hasta, iyi bir ventilasyon stratejisi ve iyi bir cihazla ventile edildikten sonra akci?erin çal??mayan kapal? alanlar?n? da açarak performans?n da artmas?na olanak sa?lan?yor. Dolay?s?yla sahip olunan bu bilgilerle akci?er konusunda s?k?nt? ya?ayan hastalar dahi uyand?rd?ktan sonra çok daha iyi bir akci?er performans?na ula?abiliyor.
